Η ανάγκη κωδικοποίησης της εκπαιδευτικής νομοθεσίας για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η εκπαιδευτική νομοθεσία της χώρας, ιδίως στον τομέα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, χαρακτηρίζεται διαχρονικά από αποσπασματικότητα, κανονιστική υπερπληθώρα και συχνές νομοθετικές μεταβολές, χωρίς την απαραίτητη εσωτερική συνοχή. Το φαινόμενο της πολυνομίας, σε συνδυασμό με τη συστηματική απουσία κωδικοποίησης, επιτείνει την αβεβαιότητα δικαίου και καθιστά τη διοίκηση της εκπαίδευσης ιδιαιτέρως ευάλωτη σε σφάλματα και ασυνέπειες στην εφαρμογή του νόμου.

Η ανάγκη συστηματικής κωδικοποίησης του συνόλου των νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων που διέπουν την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχει αναγνωριστεί θεσμικά ήδη από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Όπως αναφέρεται στο συλλογικό έργο των Σωτηρόπουλου και Χριστόπουλου «Πολυνομία και Κακονομία στην Ελλάδα» (2017, σ. 90), η Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης είχε ολοκληρώσει τον Ιούλιο του 2013 ένα ολοκληρωμένο Σχέδιο Κώδικα Νομοθεσίας για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρά την πληρότητα και την τεχνική αρτιότητα του εγχειρήματος, το εν λόγω Σχέδιο ουδέποτε κυρώθηκε από τη Βουλή, παραμένοντας ανενεργό.

Η επανεπιβεβαίωση της ανάγκης για κωδικοποίηση αποτυπώθηκε και σε μεταγενέστερο νομοθέτημα: σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν. 4606/2019, προβλέφθηκε ρητά η εκπόνηση Κώδικα Νομοθεσίας για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος καλής νομοθέτησης. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, η σχετική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί, ούτε έχει δημοσιοποιηθεί κάποιο επίσημο χρονοδιάγραμμα.

Η έλλειψη κωδικοποιημένου νομοθετικού πλαισίου επιβαρύνει σημαντικά τη διοικητική λειτουργία. Στελέχη της εκπαίδευσης, εκπαιδευτικοί, νομικοί και γονείς καλούνται να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν διατάξεις διάσπαρτες σε πλήθος νόμων, προεδρικών διαταγμάτων, υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, συχνά με αντιφατικό περιεχόμενο ή χωρίς σαφή χρονική ιεράρχηση. Η πρακτική αυτή υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου, καθιστά τη διοίκηση ευάλωτη σε προσφυγές και παρακωλύει τη διαμόρφωση συνεκτικής εκπαιδευτικής πολιτικής.

Αντιθέτως, η κωδικοποίηση της εκπαιδευτικής νομοθεσίας θα συμβάλει αποφασιστικά:

στην εδραίωση της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας των διοικητικών ενεργειών,

στη μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους,

στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της εκπαιδευτικής διοίκησης,

στην παροχή ενιαίου και επικαιροποιημένου πλαισίου επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των στελεχών,

στην ευχερή πρόσβαση των πολιτών στο ισχύον δίκαιο της εκπαίδευσης.

Η εκπαιδευτική διοίκηση οφείλει να στηρίζεται σε ένα θεσμικά κατοχυρωμένο και ορθολογικά δομημένο κανονιστικό πλαίσιο. Η κωδικοποίηση της εκπαιδευτικής νομοθεσίας δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδη προϋπόθεση για την καλή διοίκηση, τη θεσμική διαφάνεια και την εκπαιδευτική ισότητα.

Αθανάσιος Κατσίμπελης
Δάσκαλος – Νομικός
Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου